Nasdaq adını duyduğunuzda aklınıza muhtemelen Apple, Microsoft, Amazon veya Nvidia geliyor. Haklısınız — bu şirketlerin tamamı Nasdaq’ta işlem görüyor. Ama “Nasdaq nedir” sorusunun cevabı hem bir borsa, hem bir endeks, hem de birbiriyle karıştırılan birkaç farklı kavramı kapsıyor.
Nasdaq: Borsa mı, Endeks mi?
Nasdaq önce bir borsadır: 1971’de kurulan ve tamamen elektronik altyapıyla çalışan, New York Menkul Kıymetler Borsası’nın (NYSE) rakibi. Endüstriyel devirlerin NYSE’sine karşı Nasdaq, kurulduğundan bu yana teknoloji şirketlerinin yuvası oldu. İkincisi ise endeks: Nasdaq Composite ve Nasdaq-100 olarak iki ana endeks söz konusu. Çoğu yatırımcının takip ettiği ve piyasada “Nasdaq” diyince kastedilen, Nasdaq-100’dür.
Nasdaq-100 Neyi Kapsar?
Nasdaq-100, Nasdaq borsasında işlem gören ve finans sektörü dışındaki en büyük 100 şirketi içerir. Ağırlıklandırma piyasa değerine göredir; bu yüzden endeks, en büyük birkaç şirketin hareketlerine son derece duyarlıdır. 2024 sonu itibarıyla Apple, Microsoft, Nvidia, Amazon ve Meta birlikte endeksin yüzde 40’ından fazlasını oluşturuyordu. Bu yoğunlaşma hem gücü hem kırılganlığı temsil eder: söz konusu şirketler iyi performans gösterince endeks sert yükselir, düştüğünde ise sert iner.
S&P 500 ile Karşılaştırma
S&P 500 ile Nasdaq-100 sık sık karıştırılır ya da birbirinin yerine kullanılır, ama aralarında önemli farklar var:
- Kapsam: S&P 500, 500 şirket ve tüm sektörler. Nasdaq-100, 100 şirket ve teknoloji ağırlıklı.
- Getiri ve volatilite: Nasdaq-100, son 20 yılda S&P 500’ü getiri açısından belirgin biçimde geçti; ama 2000-2002 dot-com krizinde yüzde 82 değer kaybetti, S&P 500 ise yüzde 49 düştü.
- Sektör yoğunlaşması: Nasdaq-100’de bilgi teknolojisi sektörünün payı yüzde 50’yi aşabilirken S&P 500’de bu oran yüzde 30 civarındadır.
QQQ: Endekse Yatırım Yapmak
Nasdaq-100’e doğrudan yatırım yapılamaz; ama Invesco’nun QQQ ETF’si (tam adıyla Invesco QQQ Trust) bu endeksi takip eden en likit ve bilinen araçtır. Günlük işlem hacmi zaman zaman 40-50 milyar doları aşan QQQ, bireysel yatırımcılar arasında en çok alım-satım yapılan ETF’lerden biridir. Masraf oranı yüzde 0,20 gibi makul bir düzeyde. Türkiye’deki yatırımcılar QQQ’ya IBKR veya Midas gibi platformlar üzerinden erişebilir.
Nasdaq-100’ü Etkileyen Faktörler
Teknoloji ağırlıklı yapısı nedeniyle Nasdaq-100, faiz oranı değişikliklerine diğer endekslerden daha duyarlıdır. Faiz yükseldiğinde, gelecekteki kârlar bugünkü değere indirgenir ve büyüme şirketlerinin değerlemeleri baskı görür. 2022 yılında ABD Merkez Bankası faizi hızla artırırken Nasdaq-100 yüzde 33 düştü; aynı dönemde S&P 500 yüzde 19 geriledi. Öte yandan yapay zeka yatırımları gibi tematik ivmelenmeler önce Nasdaq’ta yansıma bulur, çünkü Nvidia, Microsoft ve Alphabet gibi şirketler doğrudan bu dönüşümün merkezindedir.
Takip Yöntemleri
Günlük Nasdaq-100 verisi için investing.com veya TradingView yeterli. Daha derinlemesine analiz için Nasdaq’ın kendi sitesinde (nasdaq.com) her hissenin endeks ağırlığı, sektör dağılımı ve tarihsel performans verileri yer alır. Endeksin yeniden dengelemesi (rebalancing) yılda dört kez yapılır; Aralık ayındaki yıllık yeniden yapılanmada bazen dramatik değişiklikler olabilir ve bu tarihler yaklaşırken önceden araştırmak faydalıdır.
Nasdaq-100, dünyada en çok takip edilen ve en sert hareket eden büyük endekslerden biri. Yüksek getiri potansiyeli taşıyor; ama teknoloji ve büyüme hisselerine bu denli yoğunlaşmış bir yapı, faiz ve duygu değişimlerine de aynı şekilde duyarlı. S&P 500 ile birlikte tutmak, tek başına tutmaktan genellikle daha dengeli bir sonuç verir.
